Nhiều gia đình điều kiện kinh tế không đến nỗi nào, chăm con nhỏ chu đáo nhưng các bé vẫn bị còi cọc và không tăng cân trong một thời gian dài, mặc dù cháu bé ăn uống được và đi khám cũng không mắc bệnh gì.
Trẻ từ 1 đến 5 tuổi là giai đoạn phát triển thể lực và trí lực quan trọng, có nguy cơ cao khi bị thiếu hụt dinh dưỡng. Đối với trẻ lứa tuổi lên 3 cần phải quan tâm đặc biệt đến chế độ ăn, vì hầu hết trẻ đã cai sữa và dinh dưỡng của trẻ phụ thuộc hoàn toàn vào các bữa ăn cùng gia đình. Trẻ trai 3 tuổi thường có cân nặng khoảng 14,3kg (12,7 – 16,2kg), cao 96,1cm (92,4 – 99,8cm), BMI 15,6 kg/m2 (14,5 – 16,9kg/m2).Trẻ tăng cân 100 – 200g/tháng, tăng trưởng chiều cao 5cm/năm. Nhu cầu năng lượng cho trẻ 3 tuổi: 1300 kcal/ngày.
Khẩu phần ăn của trẻ cần được cung cấp đủ và cân đối glucid, chất protein, chất béo, vitamin và muối khoáng. Tỷ lệ giữa các thành phần sinh năng lượng nên là: protein 12 - 14%; chất béo 35 - 40%; chất bột, đường 50 - 60%. Khi chế độ dinh dưỡng không đủ, không đúng phương pháp, cho trẻ ăn bổ sung không đúng, chăm sóc con không đúng đều là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy dinh duong ở trẻ.
Người mẹ nên đối chiếu các thông tin về chỉ số phát triển và nhu cầu dinh dưỡng tương ứng với lứa tuổi của trẻ, để biết trẻ có vượt ngoài giới hạn phát triển bình thường không. Trong độ tuổi này, mức độ tăng trưởng cân nặng và chiều cao của trẻ chậm hơn các giai đoạn trước, đồng thời là tuổi đi nhà trẻ, vấn đề theo dõi chế độ ăn của trẻ cả ở trường và ở nhà là rất cần thiết. Tuy nhiên, trong phạm vi bài này chúng tôi cung cấp thêm cho bạn một số thông tin liên quan đến suy dinh dưỡng để bạn đối chiếu với thể trạng con của bạn, từ đó đưa ra hướng giải quyết phù hợp.
Để phát hiện suy dinh dưỡng các bà mẹ cần phải theo dõi cân nặng thường xuyên cho trẻ trên biểu đồ phát triển. Nếu thấy 2-3 tháng liền trẻ không tăng cân cần phải đưa trẻ đi khám bác sĩ để tìm hiểu nguyên nhân.
Theo tiêu chuẩn cân nặng/tuổi người ta chia suy dinh dưỡng làm 3 độ: Suy dinh dưỡng Độ I: Trọng lượng còn 90% so với tuổi. Suy dinh dưỡng Độ II: Trọng lượng còn 75% so với tuổi. Suy dinh dưỡng Độ III: Trọng lượng còn dưới 60% so với tuổi. Khi trẻ bị suy dinh dưỡng sẽ có các dấu hiệu: Không lên cân hoặc giảm cân, teo mỡ ở cánh tay, thịt nhẽo, mất hết lớp mỡ dưới da bụng, da xanh, tóc thưa rụng dễ gãy, đổi màu, ăn kém, hay bị rối loạn tiêu hóa: ỉa phân sống, ỉa chảy hay gặp. Trường hợp suy dinh dưỡng nặng có phù dấu hiệu hoặc teo đét, kèm theo biểu hiện của thiếu vitamin A gây quáng gà, khô giác mạc đến loét giác mạc.
Có nhiều nguyên nhân gây suy dinh dưỡng, trong đó có một số sai lầm khi cho trẻ ăn bổ sung trong lứa tuổi này:
- Sử dụng thực phẩm giàu đạm không đúng: nhiều gia đình cho trẻ ăn nước thịt (lượng đạm rất ít) hoặc nước xương hầm (có rất nhiều acid béo no) đôi khi gây đầy bụng hoặc rối loạn tiêu hóa. Nên cho trẻ ăn thịt nạc vai xay, hoặc băm nhỏ vì vừa có cả đạm vừa có cả mỡ rất cần cho phát triển của trẻ.
- Sai lầm thứ hai là kiêng hoặc ít cho trẻ ăn dầu mỡ vì sợ khó tiêu, gây tiêu chảy. Nhưng các bậc cha mẹ cần biết dầu mỡ là nguồn năng lượng quan trọng giúp việc hấp thu một số vitamin tốt hơn và rất cần cho phát triển cơ thể. Rau xanh là nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất quan trọng nhưng một số bà mẹ lại không cho trẻ ăn rau xanh vì sợ ăn rau dễ bị rối loạn tiêu hóa.
- Ngoài chế độ ăn uống, chăm sóc trẻ để phòng tránh các bệnh nhiễm khuẩn thì bổ sung vitamin A liều cao 2 lần trong 1 năm là rất cần thiết để phòng tránh khô mắt, thiếu vitamin A; tăng sức đề kháng của cơ thể và phòng chống các bệnh nhiễm khuẩn.
BS. N.Trọng
Đăng nhận xét